Uçtan uca yapay zekâ otomasyonu: tedarikten müşteriye kapalı döngü.

Tedarik zincirini ayrı, müşteri ilişkilerini ayrı otomatikleştirmek, bir hattın yalnızca bir istasyonunu hızlandırmaya benzer: darboğaz yer değiştirir, akış hızlanmaz. Yalın üretimde öğrendiğim en temel ders burada da geçerli: Bütüne bakmadan parçayı iyileştiremezsiniz. Yöntemin ayrıntısı Yalın yapay zekâ otomasyonu sayfasında.

Çemberin halkaları neler ve her birinde ajan ne yapar?

Sekiz halkalı bir döngü olarak düşünüyorum:

• Müşteri ve talep (CRM): Gelen talebi sınıflandırır, ilk yanıt taslağını hazırlar, CRM kaydını açar.
• Teklif ve sipariş: RFQ dosyasından teknik gereklilikleri çıkarır, teklif taslağını ve sipariş onayını hazırlar.
• Planlama (ERP): Siparişi malzeme ihtiyacına ve kapasiteye çevirir, eksikleri ve riskli tarihleri işaretler.
• Tedarik: Çin dahil tedarikçilere takip e-postalarını yazar, gecikmeleri listeler, test raporu ve sertifikaları kontrol listesine göre okur.
• Üretim ve kalite: Vardiya ve duruş özetini, OEE raporunu, 8D ve FMEA taslaklarını hazırlar.
• Lojistik ve teslimat: Sevkiyatı izler, gecikme olduğunda müşteriye gidecek bilgilendirme taslağını hazırlar.
• Satış sonrası: Şikâyeti ve iadeyi sınıflandırır, gerekiyorsa 8D sürecini başlatır.
• Geri bildirim: Şikâyet, teslimat ve kalite verisini talep tahminine, tedarikçi skor kartına ve CRM'e geri taşır. Döngü burada kapanır.

Neden halkaları ayrı ayrı değil, çember olarak ele almalı?

Çünkü bir halkadaki sorun başka bir halkada ortaya çıkar. Çin'deki bir tedarikçinin gecikmesi üretim planını, teslim tarihini ve sonunda müşterinin memnuniyetini etkiler. Müşteri şikâyeti ise çoğu zaman bir tedarikçi ya da üretim sorununu gösterir.

Halkalar birbirini görmezse her bölüm kendi işini hızlandırır ama müşteriye giden toplam süre kısalmaz. Çember olarak kurulan otomasyonda ise bir halkadaki sinyal, ilgili diğer halkalara aynı gün ulaşır.

Kapalı döngünün temel ilkeleri neler?

• Önce akış, sonra ajan: Gereksiz onaylar ve çift kayıtlar ayıklanmadan otomasyon kurulmaz.
• Tek veri kaynağı: Müşteri, sipariş, tedarikçi ve kalite verisi ERP ve CRM'de tek yerde tutulur; ajanlar oradan okur, oraya yazar.
• İnsan onay noktaları: Teklif, sipariş onayı, kalite kararı ve müşteriye giden her mesaj insan onayından geçer.
• İzlenebilirlik: Her ajan adımı kayıt altına alınır. Bu, hem hata ayıklamayı hem de AB ve Türkiye mevzuatına uyumu kolaylaştırır.
• Ölçüm: Zamanında ve eksiksiz teslimat (OTIF), toplam teslim süresi, ilk seferde doğru oranı ve müşteri şikâyet sayısı döngünün başarı ölçüleridir.

Çin'den tedarik eden şirketler için döngüde neler farklı?

Tedarik halkası daha uzun ve daha belirsizdir: zaman farkı, dil, gümrük ve mevzuat. Ajanlar burada en çok zamanı kazandırır: tedarikçi yazışmalarının çeviri ve takibi, gümrük ve sevkiyat belgelerinin kontrolü, CE ve test raporlarının eksik kontrolü, Siber Dayanıklılık Yasası kapsamındaki ürünler için açık bildirimlerinin izlenmesi.

Mevzuat tarafını Yapay zekâ mevzuatı 2026 sayfasında ayrıca anlattım.

Hangi sistemlerle çalışır?

Var olan sistemlerinizle: ERP (SAP, Oracle ya da yerli ERP'ler), CRM, e-posta, Microsoft 365 ya da Google Workspace, varsa MES ve makine izleme. Bağlantı katmanında işe göre n8n, Make, Power Automate ya da özel entegrasyon kullanıyorum. Amaç yeni bir platform kurmak değil, var olanları tek bir döngüde konuşturmak.

Nereden başlamalı?

Bütün çemberi bir kerede kurmaya çalışmıyorum. Önce döngüyü uçtan uca çiziyor, en çok beklemenin ve tekrar işin olduğu halkayı buluyoruz. Çoğu şirkette bu ya tedarikçi takibi ya da talepten teklife geçen süre çıkıyor. İlk ajanı oraya kuruyor, sonucu ölçüyor, sonra bir sonraki halkaya geçiyoruz.

Bu çemberin her halkasında çalıştım.

Kariyerim boyunca bu döngünün neredeyse her halkasında sorumluluk aldım: tekliften seri üretime geçiş (RFQ, APQP, PPAP), tedarikçi denetimleri, üretim ve kalite yönetimi, ERP ve MES entegrasyonu, yurt dışında fabrika kurulumu ve AB pazarına giriş hazırlığı. Bugün INVAMAR'da finans, insan kaynakları, operasyon ve iş geliştirmede yapay zekâ ajanlarıyla çalışan bir düzen kurdum. Ayrıntılar Hakkımda sayfasında.